Πέμπτη, 31 Μαΐου 2018

ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΑΣ

ΑΧΛΑΔΟΚΑΣΤΡΟ

Το Αχλαδόκαστρο (πρώην Αρτοτίβα) βρίσκεται στις ΝΔ πλαγιές του όρους Αλωνάκι και στην προβολή του Βουνάκι (1.005 μ.). Ανάγεται στη βυζαντινή εποχή. Η ονομασία Αρτοτίβα έχει λατινική προέλευση και σημαίνει εκείνον που βρίσκεται κοντά σε στενά ποταμού. Η νέα ονομασία Αχλαδόκαστρο(1928) συνδυάζει την παραγωγή των αχλαδιών με το κάστρο (αχλάδι + κάστρο).Από τα διάφορα αρχαιολογικά ευρήματα συμπεραίνουμε ότι υπήρχε ζωή και την αρχαία εποχή.
Στη θέση Εικόνισμα και στη Γλαρέντζα επισημάνθηκαν τάφοι. Επίσης στα Διπόταμα στη συμβολή των ποταμών Εύηνου και Κότσαλου στη δεξιά όχθη υψώνεται ο λόφος Καστράκι, προέκταση του όρους Αλωνάκι. Στις νότιες κλιτύες του λόφου βρέθηκαν κέραμοι με επιγραφές, καθώς και νόμισμα με την επιγραφή Πρόσχιον και αυτό έδωσε το όνομα στον τέως Δήμο Προσχίου, ενώ οι δύο άλλες πλευρές του είναι απότομοι. Στην κορυφή του λόφου υπήρχε μικρό αιτωλικό κάστρο, το οποίο επόπτευε τη διάβαση στα ποτάμια. Από το μικρόκαστρο αυτό πήρε και ο λόφος το όνομα Καστράκι. Πριν τα Διπόταμα στα πόδια του λόφου υπήρχε πέτρινη γέφυρα. Φαίνεται λείψανο του αριστερού βάθρου. Βόρεια από τα Διπόταμα, τη συμβολή του Κότασαλου με τον Εύηνο, βρίσκεται η περίφημη τοξοειδής γέφυρα της Αρτοτίβας, η “Καμάρα”, θεμελιωμένη σε απόκρημνους βράχους, που συνέδεε τις επαρχίες Τριχωνίδας και Μεσολογγίου με τη βόρεια Ναυπακτία και την Ευρυτανία. Σημείο αναφοράς για τους ντόπιους και άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορία, την οικονομία και την κοινωνική ζωή της ευρύτερης περιοχής.
Το Γεφύρι της Αρτοτίβας είναι κτισμένο στο στενότερο σημείο του ποταμού Εύηνου, λίγο πριν συναντήσει τον παραπόταμο του Κότσαλο, πάνω στο παλιό μονοπάτι που συνδέει την Κάτω Χρυσοβίτσα με το Αχλαδόκαστρο. Είναι κατά πάσα πιθανότητα κτίσμα της Ενετοκρατίας (1407 – 1499), ωστόσο ο τρόπος κατασκευής της εμφανίζει τα χαρακτηριστικά των ηπειρώτικων γεφυριών της Τουρκοκρατίας. Το γεφύρι είναι λιθόκτιστο με συγκολλητικές ύλες από ισχυρότατο ασβεστοκονίαμα, μονότοξο με άνοιγμα 22,35 μ. στο επίπεδο της μέσης στάθμης του νερού και το πάχος του στο ψηλότερο σημείο είναι 1 μ. περίπου. Οι δύο πρώτες λιθοσειρές του τόξου από την έδρασή του στο βράχο αποτελούνται από λαξευμένους σχιστόλιθους μεγάλου μεγέθους, ενώ στην υπόλοιπη κατασκευή γενικά χρησιμοποιούνται μικροί ακανόνιστοι λίθοι. Το οδόστρωμα από τα δύο άκρα του γεφυριού ως την κορυφή προχωρεί με κεκλιμένα πλατύσκαλα πλάτους 0,80 – 1 μ. περίπου και η τελική επίστρωση γίνεται καλντερίμι. Στις δυο πλευρές υψώνεται στηθαίο μέχρι ύψους 0,60 μ. Το καλντερίμι συνεχίζεται και εκατέρωθεν του γεφυριού με στηθαίο που προστατεύει την πλευρά του προς το ποτάμι. Είναι το αρχαιότερο γεφύρι από όσα μέχρι σήμερα σώζονται στο νομό Αιτωλοακαρνανίας, έχει πρόσφατα επισκευασθεί και έχει χαρακτηριστεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο.
Ενοριακός ναός είναι ο Άγιος Νικόλαος που δεσπόζει στην περιοχή. Το κτίριο του Δημοτικού σχολείου του Αχλαδοκάστρου είναι ιδιαίτερου αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος και κατασκευής καθώς και υψηλού αισθητικού επιπέδου. Από το 2000 έχει παραχωρηθεί στο Σύλλογο Αχλαδοκαστριτών και σήμερα λειτουργεί ως Λαογραφικό Μουσείο. Το Αχλαδόκαστρο περικλεισμένο από τον Εύηνο, τον Κότσαλο, τον Αρτοτιβιάνο και τον Αγιοβλασιώτη παρουσιάζει με τα φαράγγια του, τους βράχους, όπως τα Ριζόβραχα όπου κρύβονταν στις δύσκολες ώρες, τα δάση του και τα μονοπάτια μεγάλο ενδιαφέρον για περιηγητικές δραστηριότητες. ΒΔ από το Αχλαδόκαστρο βρίσκεται το Διασελάκι (πρώην Σέλψα) σε υψόμετρο 700 μ. στις ΝΔ πλαγιές της λοφοσειράς Ανεμίτσι (1.136 μ.) που χωρίζεται από το Αχλαδόκαστρο από τον χείμαρρο Αρτοτιβιάνο. Είναι έδρα του ομώνυμου τοπικού διαμερίσματος που ανήκει στο Δήμο Θέρμου. Μετονομάσθηκε το 1927 σε Διασελλάκιον. Αρχαιότητες (τάφοι) βρέθηκαν στις θέσεις Χαριά τη Ράχη, Κριθαράκια, Στεργιόπλου, Κολόραχο, Φτερολάκωμα. Ο ενοριακός ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου, σε γραφικό μικρό ύψωμα σχεδόν στο κέντρο του χωριού, παρουσιάζει ενδιαφέρον. Κτίστηκε από Πλατανιώτες (1 Μαΐου 1808), όπου και ανήκε η περιοχή. Αξιοπαρατήρητες είναι οι δύο τοξωτές είσοδοι που παρουσιάζουν ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον. Λιθανάγλυφες παραστάσεις ζώων υπάρχουν στην κύρια δυτική είσοδο. Αξιόλογο είναι και το αετωματικό καμπαναριό με πελεκητή πέτρα.


ΠΗΓΗ: ΔΗΜΟΣ ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΣ

Αχλαδόκαστρο, το χωριό των κρυμμένων θησαυρών - Ενημέρωση - Updated

Αχλαδόκαστρο, το χωριό των κρυμμένων θησαυρών


Το blog φιλοξενώντας φωτογραφίες από το ανεκτίμητης συλλεκτικής αξίας αρχείο του μακαρίτη Θανάση Αγγελάκη (Ζούκα-Καφέζα -Ζουκονάσιο) θα παρουσιάζει κατά τακτά χρονικά διαστήματα φωτογραφίες από το παρελθόν του χωριού μας. Ευχαριστούμε την οικογένειά του για την δωρεά και παροχή 170 φωτογραφιών τις οποίες ψηφιοποιήσαμε και σας παρουσιάζουμε.






Αθανάσιος Αγγελάκης
(ΖΟΥΚΑΣ - ΚΑΦΕΖΑΣ - ΖΟΥΚΟΝΑΣΙΟΣ)




ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ
------------------------------------------------------------------------



Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 1



Νικόλαος Χαλμούκης με την οικογένειά του και συγγενείς: Από αριστερά κάτω - Η κόρη του Γεωργούλα σύζυγος Σπύρου Κουρελή κρατώντας την κόρη της Τούλα, Η Σύζυγός του Βασιλική (κόρη του Χαραλαμπά), Αγγελική Αγγελάκη (Κιάφαινα) αδερφή του Χαλμούκη, Ευθυμία Καραγιάννη σύζυγος Χαραλμπά, Ευδοκία Αγγελάκη σύζυγος Χρήστου Πυλαρινού (Καπρή), Θεοδώρα Αγγελάκη σύζυγος Αριστείδη Αγγελάκη (Ζούκα) και τέλος η Κωνστάντο Καραγιάννη σύζυγος του Δημητρίου (Χαραλαμπά).






Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 2 -  Συγκέντρωση Χωριού στον Άγιο Γεώργιο





Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 3 -  Κάτοικοι Αχλαδόκαστρου






Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 4 -  Μητέρα Αθανάσιου Αγγελάκη - Αθηνά  Αγγελάκη Καφεζωάννενα




Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 5 -  Γάμος στο Αχλαδόκαστρο την δεακετία του '60... Μεταφέροντας τα προικιά της Νύφης.



Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 6 -  Από κάτω αριστερά: Αθανάσιος Αγγελάκης του Ιωάννου - Ζούκας, δεξιά Μιχαήλ Αγγελάκης του Ιωάννου - Γιαννής, Ασημίνα Πυλαρινού και πάνω αριστερά Γιαννούλα Πυλαρινου. Οι γυναίκες μεταφέρουν ψώνια του ζούκα από το θέρμο έναντι αμοιβής.


Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 7 -  


Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 8 -  



Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 9 -  Αριστερά: Αγροφύλακας Αντώνιος Τριανταφυλλάκης από το Διασελάκι. Δεξιά: Αγροφύλακας Σπυρίδων Κουρελής του Ιωάννου



Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 10 -  Ο Αθανάσιος Αγγελάκης του Ιωάννου - Ζούκας - Καφέζας στις Θερμοπύλες.



Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 11 -  Νικόλαος Πυλαρινός του Αντωνίου, ο Μυλωνάς από τα διπόταμα, με την γυναίκα του Δήμητρα.




Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 12 -  




Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 13 -  



Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 14 -  Αχλαδοκαστρίτισσες, ψώνια από το θέρμο.





Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 15 -  1960, Διέλευσις Μπουλτόζας από το Αχλαδόκαστρο και δώρα προς τον χειριστή




Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 16 -




Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 17 -




Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 18 -





Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 19 -





Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 20 -





Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 21 -



Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 22 -




Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 23 -





Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 24 -




Αρχείο Αθανάσιου Αγγελάκη - ΦΩΤΟ 25 -


Αχλαδόκαστρο - Αρτοτίβα

Αφιέρωμα στο


Αχλαδοκαστρο (Αρτοτιβα)


« Έλα στο Αχλαδόκαστρο ( Αρτοτίβα)
να απολαύσεις θέαμα 
να χορτάσουν τα μάτια σου φώς
να δεις το λιοβασίλεμα από τον Άγιο Γεώργιο
πίσω από τις βουνοκορφές του Απόκουρου
προς τα Ακαρνανικά όρη».
       

Εδώ είναι ο ιδανικός τόπος αυτοσυγκέντρωσης και προσευχής αλλά και απόλαυσης του ταξιδιού του ήλιου. Ένα ονειρώδες και αξέχαστο λιόγερμα (λιοβασίλεμα).

Να ακούσεις τα κυπροκούδουνα των κοπαδιών που βόσκουν λίγο πιο πέρα, μαζί με το βουητό των μελισσών

Να ακούσεις τα γλυκόλαδα τα αηδόνια το γλυκοχάραμα που είναι η χαρούμενη συντροφιά και το δροσερό αγεράκι του δάσους

Απαλό μητρικό χάδι στο πρόσωπο!

Τα κρυστάλλινα νερά που αναβλύζουν μέσα απ΄τις ρίζες των αιωνόβιων πλατανιών.

Να σε πλανέψει ο κούκος τον μήνα Μάιο πάνω στη ράχη

Να περάσεις το Καρέλι στην Δοσούλα ( Ντοσιούλα)

Να διαβείς στο σερμάτνο γεφύρι του Κότσαλου στα Διπόταμα

Είναι η απόλυτη σιγαλιά στην πλάση



Έλα να δεις τη φιδίσια διαδρομή του Φίδαρη που απλώνεται από τα Διπόταμα- Κάμπο Στράνωμα – Πένα (Πείνα – Ανάληψη ) μέχρι τον Πόδο

Να αγναντέψεις το περίφημο γεφύρι ( Καμάρα της Αρτοτίβας)

Έλα να απολαύσεις όλα τα ανωτέρω για να γίνεις άλλος άνθρωπος από την μαγεία της  φύσης, για να νιώσει η ψυχή σου αγαλλίαση




Ο Άγιος Γεώργιος βρίσκεται σε ειδυλλιακή τοποθεσία, είναι ο καταλληλότερος τόπος απόλαυσης ακόμη και για τους πιο απαιτητικούς επισκέπτες, με το μαγευτικό του λιοβασίλεμα. Κτίστηκε από την αρχή το έτος 1960 από την Χαρίκλεια Γεωργαλά, κόρη του ευεργέτη του χωριού μας Μαντζίκα Κωνσταντίνου, πάνω στα θεμέλια του παλαιού ναΐσκου . Τα παλαιά χρόνια λίγο πιο κάτω υπήρχαν ίχνη από κατακόμβες.



Τρίτη, 29 Μαΐου 2018


Παραδοσιακοί και θαυμαστοί θρύλοι,για την Άλωση της Κωνσταντινούπολης



«ΠΑΛΙ ΜΕ ΧΡΟΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΙΡΟΥΣ»
Όταν έπεσε η Κωνσταντινούπολη στους Τούρκους, ένα πουλί ανέλαβε να πάει ένα γραπτό μήνυμα στην Τραπεζούντα στην Χριστιανική Αυτοκρατορία του Πόντου για την Άλωση της Πόλης. Μόλις έφτασε εκεί πήγε κατευθείαν στη Μητρόπολη που λειτουργούσε ο Πατριάρχης και άφησε το χαρτί με το μήνυμα πάνω στην Άγια Τράπεζα. Κανείς δεν τολμούσε να πάει να διαβάσει το μήνυμα. Τότε πήγε ένα παλικάρι, γιός μιας χήρας, και διάβασε το άσχημο μαντάτο «Πάρθεν η Πόλη, Πάρθεν η Ρωμανία».
Το εκκλησίασμα και ο Πατριάρχης άρχισαν τον θρήνο, αλλά ο νέος τους απάντησε «Κι αν η Πόλη έπεσε, κι αν πάρθεν η Ρωμανία, πάλι με χρόνους και καιρούς, πάλι δικά μας θα' ναι».
«ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ ΠΟΥ ΣΤΑΜΑΤΗΣΕ ΝΑ ΚΥΛΑΕΙ»
Οι περισσότεροι τοπικοί θρύλοι για την άλωση της Κωνσταντινούπολης μοιάζουν σε ένα σημείο: όλοι δείχνουν ότι ο χρόνος σταμάτησε με την κατάληψη της ιερής πόλης της Ορθοδοξίας από τους άπιστους Τούρκους και ότι η τάξη στον κόσμο θα επανέλθει με την ανακατάληψη της Βασιλεύουσας από τους Έλληνες. Έτσι, και στην Ήπειρο υπάρχει μια αντίστοιχη λαϊκή δοξασία. Συγκεκριμένα, ένα πουλί φέρνει την αναγγελία της πτώσης της Πόλης σε μια ομάδα βοσκών που εκείνη τη στιγμή ποτίζουν τα κοπάδια τους σε ένα ποτάμι. Ο θρύλος λέει ότι στο άκουσμα της φοβερής είδησης τα νερά του ποταμιού σταμάτησαν να κυλάνε, αφού και το φυσικό στοιχείο θεώρησε ότι η πτώση της Κωνσταντινούπολης ήταν κάτι το ανήκουστο. Το ποτάμι θα συνεχίσει και πάλι να κυλάει, μόλις απελευθερωθεί η Πόλη, συνεχίζει ο λαϊκός θρύλος...
ΟI ΚΡΗΤΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΙΣΤΕΣ»
Έναν από τους πύργους των τειχών της Πόλης τον υπεράσπιζαν τρία αδέρφια, άρχοντες Κρητικοί που πολεμούσαν με το μέρος των Βενετών (η Κρήτη τότε ήταν κάτω από την κυριαρχία των Βενετών). Μετά την πτώση της πόλης τα τρία αδέρφια και οι άντρες τους εξακολουθούσαν να πολεμούν και παρά τις λυσσώδεις προσπάθειες τους οι Τούρκοι δεν είχαν κατορθώσει να καταλάβουν τον πύργο. Για το περιστατικό αυτό ενημερώθηκε ο Σουλτάνος και εντυπωσιάστηκε από την παλικαριά τους.
Αποφάσισε, λοιπόν, να τους επιτρέψει να φύγουν με ασφάλεια από τον πύργο και να πάρουν ένα καράβι με τους άντρες τους και να γυρίσουν στην Κρήτη. Πραγματικά η πρόταση του έγινε δεκτή με τη σκέψη ότι έπρεπε να μείνουν ζωντανοί για να πολεμήσουν να ξαναπάρουν τη Βασιλεύουσα πίσω από τους απίστους. Έτσι οι Κρητικοί επιβιβάστηκαν στο πλοίο τους και ξεκίνησαν για το νησί τους. Το πλοίο δεν έφτασε ποτέ στην Κρήτη και ο θρύλος λέει ότι περιπλανιούνται αιώνια στο πέλαγος μέχρι τη στιγμή που θα ξεκινήσει η μάχη για την ανακατάληψη της Πόλης από τους Έλληνες. Τότε το πλοίο των Κρητικών θα τους ξαναφέρει στην Κωνσταντινούπολη για να πάρουν και αυτοί μέρος στη μάχη και να ολοκληρώσουν την αποστολή τους και το ελληνικό έθνος να ξανακερδίσει την Πόλη.
«Η ΑΓΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ»
Σύμφωνα με την παράδοση πριν ο Μωάμεθ ο Β΄ καταλάβει την Κωνσταντινούπολη, ο αυτοκράτορας Κων/νος διέταξε να μεταφέρουν την αγία τράπεζα και όλα τα κειμήλια της Αγίας Σοφίας μακριά από την πόλη για να μην πέσουν στα χέρια των Τούρκων.
Τρία καράβια Ενετικά λοιπόν ξεκίνησαν από την πόλη γεμάτα με όλα αυτά τα κειμήλια, όπως λέει και ο θρύλος, αλλά το τρίτο από αυτά που μετέφερε την αγία τράπεζα βυθίστηκε στα νερά του Βοσπόρου στην περιοχή του Μαρμαρά.
Από τότε μέχρι σήμερα στο σημείο εκείνο που είναι βυθισμένη η αγία τράπεζα τα νερά της θάλασσας είναι πάντοτε ήρεμα και γαλήνια, ασχέτως με τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν στην γύρω περιοχή. Το φαινόμενο μαρτυρούν και σύγχρονοι Τούρκοι επιστήμονες, που έχουν κάνει κατά καιρούς απόπειρες να ανακαλύψουν που οφείλεται αυτό το περίεργο φαινόμενο, αλλά λόγω της λασπώδους σύστασης του βυθού, επέστησαν άκαρπες.
Στο βιβλίο του Δωροθέου Μονεμβασίας με τίτλο “Βίβλος Χρονική” (1781) διαβάζουμε:
«Οι Ενετοί την υπερθαύμαστον και εξάκουστον Αγίαν Τράπεζαν της Αγίας Σοφίας, την πολύτιμον και ωραιότατην, έβγαλαν από τον Ναό και έβαλαν εις το καράβι, και καθώς έκαναν άρμενα και επήγαιναν προς Βενετία, ω, του θαύματος! Πλησίον της νήσου του Μαρμαρά άνοιξε το καράβι και έπεσεν εις την θάλασσαν η Αγία Τράπεζα και εβούλησε και είναι εκεί ως σήμερον, και τούτο είναι φανερόν και το μαρτυρούν οι πάντες, διότι όλον το μέρος εκείνο, όταν κάμνει φουρτούνα, η θάλασσα όλη κάμνει κύματα φοβερά, εις δε τον τόπο όπου είναι η Αγία Τράπεζα είναι γαλήνη και δεν ταράσσεται η θάλασσα. Και υπαγαίνουν τινές εκεί με περάματα, και λαμβάνουν από την θάλασσαν εκείνην, όπου είναι η Αγία Τράπεζα, και μυρίζει θαυμασιώματα μυρωδίαν, από το άγιον μύρον όπου έχει και των άλλων αρωμάτων»
Ο πατέρας της Ελληνικής λαογραφίας, Νικόλαος Πολίτης, γράφει για το περιστατικό:
«Την ημέρα που πάρθηκεν η Πόλη έβαλαν σ’ ένα καράβι την Αγία Τράπεζα, να την πάνε στην Φραγκιά, για να μην πέσει στα χέρια των Τούρκων. Εκεί όμως στην θάλασσα του Μαρμαρά, άνοιξε το καράβι και η Αγία Τράπεζα εβούλιαξε στον πάτο. Στο μέρος εκείνο η θάλασσα είναι λάδι, όση θαλασσοταραχή και αν είναι γύρω. Και το γνωρίζουν το μέρος αυτό από τη γ΄λήνη που είναι πάντα εκεί και από την ευωδία που βγαίνει. Πολλοί μάλιστα αξιώθηκαν να την ιδούν στα βάθη της θάλασσας.»
Θα μπορούσε να είναι άλλος ένας μύθος που κατάφερε να επιβιώσει τόσους αιώνες μέσα στις καρδιές των Ελλήνων μαζί με τον κρυφό πόθο της επιστροφής της Κωνσταντινούπολης και πάλι σε Ελληνικά χέρια. Αυτός ο κρυφός πόθος εξάλλου μεγάλωσε, και θα μεγαλώνει, αμέτρητες γενιές Ελλήνων. Όμως σύμφωνα με ντόπιους Τούρκους της Κωνσταντινούπολης, το σημείο αυτό είναι υπαρκτό και τα τελευταία χρόνια μετακινείται πλησιάζοντας την πόλη. Σύμφωνα με προφητεία η αγία τράπεζα θα μεταφερθεί και πάλι μέσα στον ναό για να τελειώσει η θεία λειτουργία που διεκόπη όταν εισέβαλαν στην πόλη οι Τούρκοι.
«ΟΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΟΝΤΑΝ»
Όταν οι Τούρκοι μπήκαν στην Πόλη ξεκίνησαν να καταστρέφουν τις εκκλησίες και τα μοναστήρια. Στην Αγία Σοφιά είχε καταφύγει πολύ λαός, κυρίως γυναικόπαιδα, για να αποφύγουν τον θάνατο. Όμως η παρουσία τους εκεί δεν τους έσωσε, καθώς φανατισμένοι από τους δερβίσηδες μωαμεθανοί μπήκαν στην εκκλησία και άρχισαν να σφάζουν αδιακρίτως όποιον έβρισκαν μπροστά τους.
Ο σωρός των πτωμάτων έφτασε τα δέκα μέτρα. Όταν μάλιστα ο Σουλτάνος Μωάμεθ προσπάθησε να μπει στο ναό το άλογο του σκόνταψε πάνω στα πτώματα. Με την οπλή του το άλογο άφησε ένα σημάδι στην κορυφή ενός στύλου, το οποίο σώζεται μέχρι σήμερα.
Τις πιο πολλές εικόνες και τοιχογραφίες της Αγία Σοφιάς τις κατέστρεψαν οι Τούρκοι. Όταν, όμως, οι άπιστοι εισβολείς έφτασαν στον εξώστη - γυναικωνίτη και ένας τσαούσης (Τούρκος αξιωματικός) προσπάθησε με έναν πέλεκυ να καταστρέψει μια τοιχογραφία της Παναγίας που κρατά στα χέρια της τον Ιησού μωρό, έγινε το θαύμα! Τη στιγμή που ο Τούρκος προσπάθησε να καταφέρει το πρώτο χτύπημα στην τοιχογραφία κεραυνοβολήθηκε κι έπεσε νεκρός. Τη θέση του πήρε ένας άλλος Τούρκος, αλλά την ίδια στιγμή κι εκείνος είχε την ίδια τύχη. Οι υπόλοιποι βάρβαροι πανικοβλήθηκαν απ' το πρωτόγνωρο γι’ αυτούς θαύμα και γεμάτοι τρόμο, αλλά και σεβασμό εγκατέλειψαν την ανόσια προσπάθεια τους. Η συγκεκριμένη τοιχογραφία σώζεται μέχρι σήμερα στον δεξιό εξώστη της Αγία Σοφιάς.
«Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΤΗΝ ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ»
Όταν οι Τούρκοι μπήκαν στη Βασιλική Εκκλησία, ένας ιερέας τελούσε τη Θεία Λειτουργία. Βλέποντας τους άπιστους να μπαίνουν, δε σκεπτόταν παρά πώς να σώσει από τη βεβήλωση τον ιερό άρτο και το πολύτιμο Αίμα του Χριστού. Ανέβηκε, λοιπόν, βιαστικός στον Άμβωνα, κρατώντας τ’ Άγιο Δισκοπότηρο κι εξαφανίστηκε σε μια μικρή πόρτα. Την έκλεισε πίσω του, μα δυστυχώς οι Τούρκοι τον είχαν δει κι έτρεξαν να τον προφτάσουν. Όταν όμως έφθασαν στο σημείο που θα έπρεπε να βρίσκεται η πόρτα, ξαφνιάστηκαν γιατί δεν είδαν παρά μόνο μια γυμνή, λεία επιφάνεια χωρίς το παραμικρό σημάδι ανοίγματος. Αγριεμένοι, προσπάθησαν να γκρεμίσουν τον τοίχο, αλλά έσπασαν τα όπλα τους, χωρίς να καταφέρουν τίποτε!
- Ας φέρουν τους χτίστες του στρατού μας, αποφάσισε ο Σουλτάνος. Έτσι θα δούμε τι είναι πίσω απ’ αυτόν τον τοίχο.
Οι χτίστες ήρθαν με τα εργαλεία τους κι άρχισαν να χτυπούν τον τοίχο. Παρ’ όλες τους τις προσπάθειες όμως, δεν μπόρεσαν ούτε να τον τρυπήσουν κι ομολόγησαν πως σίγουρα υπήρχε κάποιο τεχνικό μέσο, που τους ήταν άγνωστο.
-Είστε ανίκανοι, φώναξε καταθυμωμένος ο Σουλτάνος και θα τιμωρηθείτε! Να φέρουν βυζαντινούς χτίστες!
Τότε έφεραν βιαστικά όσους μπόρεσαν και απειλώντας τους με θάνατο, τους πρόσταζαν να ρίξουν αυτόν τον τοίχο! Μα, ούτε κι αυτοί δεν τα κατάφεραν!
Γιατί, το θέλημα του Θεού, πιο δυνατό από κάθε ανθρώπινη δύναμη, κρατούσε αυτές τις πέτρες δεμένες γερά, για να προστατεύει τον ιερέα. Όλους αυτούς τους αιώνες, ο ιερέας αγρυπνεί, σφίγγοντας το δισκοπότηρο, που προστάτευσε από τους άπιστους! Μα, όταν θα ξαναπάρουμε την Πόλη, η πόρτα θα ξανανοίξει μόνη της, ο ιερέας θα βγει, θα ξαναμπεί στο ιερό και θα συνεχίσει τα λόγια της λειτουργίας, από κει ακριβώς που είχε σταματήσει!
ΤΑ ΜΙΣΟΤΗΓΑΝΙΣΜΕΝΑ ΨΑΡΙΑ
Όταν έπαιρναν οι Τούρκοι την Πόλη, ένας καλόγερος τηγάνιζε εφτά ψάρια στο τηγάνι. Τα είχε τηγανίσει από τη μία μεριά κι όταν ήταν να τα γυρίσει από την άλλη, έρχεται ένας και του λέει πως πήραν οι Τούρκοι την Πόλη. Τότε θα το πιστέψω αυτό, λέει ο καλόγερος, αν τα τηγανισμένα ψάρια ζωντανέψουν. Δεν απόσωσε το λόγο και τα ψάρια πήδησαν από το τηγάνι ζωντανά κι έπεσαν στο νερό εκεί κοντά. Κι είναι έως σήμερα τα ζωντανεμένα εκείνα ψάρια στο Μπαλουκλί, και θα φαίνονται μισοτηγανισμένα, ως να έρθει η ώρα να πάρουμε την Πόλη. Τότε λένε θα έρθει ένας άλλος καλόγερος και θα τα αποτηγανίσει.
                                                                        Πηγή:www.pavouniotissa.gr